Шарттағы төлем мерзімі қанша болады және кешіксе не істеу керек

Шарттағы төлем мерзімі — тапсырыс беруші төлеуге тиіс соңғы күн. Оның қанша күн екенін, қай күннен басталатынын және мерзім өтсе не істеу керегін мемлекеттік сатып алу мысалымен төменде ретімен көрсетеміз.

Мемлекеттік сатып алудағы мерзім

Заң бойынша тапсырыс беруші сіз міндеттемені орындаған күннен бастап 30 күнтізбелік күн ішінде толық төлеуге тиіс. Үлгілік жеткізу шартында бұл 30 күн актіге қол қойылған күннен саналады.

Екі мерзім бір сан көрсетеді, бірақ санау басталатын нүкте әртүрлі: заңда орындау күні, шартта актіге қол қойылған күн. Есептеу үшін өз шартыңыздағы жазуды алыңыз.

Квазимемлекеттік секторда мерзім

Ұлттық компаниялар мен олардың ұйымдарының сатып алуына бөлек заң қолданылады. Ол шартқа толық төлем мерзімін міндеттемелерді орындаған күннен бастап 30 жұмыс күнінен аспайтындай етіп жазуды талап етеді. «Самұрық-Қазына» порталындағы үлгілік шартта мерзім қатаңырақ: актіге қол қойылып, құжаттар тапсырылған күннен бастап 30 күнтізбелік күн.

Мерзім қалай есептеледі

Төлем мерзімі өткен күннің ертеңінен бастап кешігу есептеледі, сондықтан соңғы күнді күнтізбеге белгілеп қойыңыз. Мысалы, актіге 01.09.2026 күні қол қойылса, 30 күнтізбелік күн 01.10.2026 күні аяқталады. Сол күннен кейінгі күн кешігу болып саналады. Сенбі мен жексенбі күнтізбелік күнге кіреді. Жұмыс күнімен санасаңыз, демалыс және мереке күндерін санамайсыз.

Мерзім өтсе: тұрақсыздық айыбы мен айыпақы

Шарттағы төлем мерзімі өтсе, тапсырыс беруші айып төлеуге тиіс.

Үлгілік жеткізу шартында тапсырыс беруші әр кешіккен күнге төленуге тиісті соманың 0,1 %-ын төлейді. Шегі — шарттың жалпы сомасының 10 %-ы. Мысалы, 5 000 000 ₸ төлем 45 күн кешіксе, айып 225 000 ₸ болады. Секвестр болса немесе мекеменің бақылау шотында ақша жетпесе, бұл айып есептелмейді.

Шартта өзге мөлшер жоқ болса, Азаматтық кодекс 353-баптың бірінші тармағы бойынша өзге адамның ақшасын пайдаланғаны үшін айыпақы Ұлттық банктің базалық мөлшерлемесінен есептеледі. Мөлшерлеме 23.10.2026 бастап жылына 15,75 %. Сотқа талап қойғанда мөлшерлемені үш күннің біреуі бойынша таңдайсыз: талап қойған күннен, шешім шыққан күннен немесе ақша төленген күннен.

Алдымен претензия, одан кейін сот

Азаматтық іс жүргізу кодексі бойынша претензия тәртібі барлық дауда міндетті емес: ол заңда немесе шартта көзделсе ғана міндетті. Претензияға жауап беру мерзімі жалпы заңда жоқ, сондықтан оны шарттан, ал мемлекеттік сатып алуда үлгілік шарттан алыңыз.

Дауды медиациямен шешуге болады: азаматтық дау бойынша медиация медиация туралы шарт жасалған күннен бастап 30 күнтізбелік күннен кешіктірмей аяқталады. Сотқа дейін талап қою мерзімін ескеріңіз: жалпы мерзім — үш жыл, ол міндеттеме мерзімі аяқталған күннен басталады және келісіммен өзгермейді. Бірінші сатыдағы сот істі дайындық аяқталған күннен бастап екі айға дейін қарайды.

Төлем мерзімін күтпей ақша алу

Шарттағы төлем мерзімі 30 күн болса, ақша шамамен бір ай актіде тұрады. Факторинг осы күтуді қысқартады. Актіге қол қойылса, банк факторинг желісі бойынша соманың көп бөлігін бірден аударады. Тапсырыс беруші төлегенде банкпен есеп жабылады, қалғаны сізге келеді.

Банк желіні үш жылға дейін ашады. Кейбір банктер, мысалы BCC (ЦентрКредит банкі), кепіл сұрамайды. Бұл банкте акт сомасының 90 %-ына дейін аударылады, әр транштың (желі ішіндегі жеке аударымның) мерзімі 180 күнге дейін.

Банк сіздің бұрынғы актілеріңізді тапсырыс беруші қалай төлегеніне қарайды. Тапсырыс беруші бұрын бірде-бір актіңізді төлемеген болса, желі ашылмауы мүмкін. «Orken Business Finance» ЖШС кеңесшілері актілеріңізді қарап, тапсырыс берушіңізбен жұмыс істейтін банкті таңдайды. Құжаттар мен өтінімді дайындап, желі ашылғанша қасыңызда болады. Шешімді банк қабылдайды. Кешіккен берешекке жеке қараңыз: мерзімі өткен дебиторлық берешек.