Қарызды сату: кімге сатуға болады, қанша аласыз және сатқан соң не үшін жауап бересіз

Мұнда қарыз деп тапсырыс берушінің сізге акт бойынша әлі төлемеген ақшасын айтамыз, банктен алған несиені емес. Оны күтуге немесе сотқа беруге болады, ал үшінші жол — қарызды сату. Төменде кім сатып алатыны, қанша аласыз, үш жолдың салыстыруы және сатқан соң не үшін жауап беретініңіз жазылған.

Қарызды сату дегеніміз не

Азаматтық кодекс бойынша кредитор ақша талап ету құқығын басқа адамға мәміле арқылы бере алады. Заң немесе шарт талап етпесе, тапсырыс берушінің келісімі керек емес. Жаңа кредиторға құқық сол көлемде өтеді: тұрақсыздық айыбын және қамтамасыз етуді талап ету құқығы да бірге кетеді. Тапсырыс беруші жазбаша хабарлама алған соң, жаңа кредиторға төлейді.

Қарызды кімге сатады

1. Банк. Банктер лицензия бойынша факторинг операцияларын жасайды: тауар, жұмыс, қызмет үшін төлем талап ету құқығын сатып алады.
2. Факторинг компаниясы. Мысалы, eFactoring (электрондық факторинг орталығының онлайн-платформасы) «Актіні сату» өнімінде актіні сатып алып, тәуекелді толық өзіне алады.
3. Басқа ұйым. Цессия шартымен кез келген ұйым келісілген бағаға талапты сатып ала алады.

Сатып алушы тапсырыс берушінің бұрын қалай төлегенін қарайды. Ол сіздің актілеріңізді бір рет те уақытында төлемеген болса, дисконт үлкен болуы немесе сатып алушы бас тартуы мүмкін.

Қанша аласыз

Бағаны екі жақ келіседі, ол көбіне қарыз сомасынан төмен. Нақты мысал: eFactoring актіні сатып алғанда, акт сомасының 95 %-ын бір төлеммен береді, комиссиясы тұрақты. Төлем мерзімі 180 күнге дейін өтіп кеткен актіні де алады, ал өткен жылғы актілерді алмайды.

10 000 000 ₸ қарызды 95 %-бен сатсаңыз, 9 500 000 ₸ аласыз, дисконт 500 000 ₸. Цессия шартымен 90 %-ға келіссеңіз, 9 000 000 ₸ аласыз, дисконт 1 000 000 ₸.

Сатпай-ақ: сот бұйрығы

Қарыз мемлекеттік сатып алу шартынан немесе квазимемлекеттік сектордың сатып алу шартынан туса, сотқа бұйрық сұрап жүгінуге болады. Сот бұйрығы — даусыз ақша талабы бойынша тараптарды шақырмай, электрондық түрде шығатын шешім, ол атқару құжатының күшіне ие. Судья оны өтініш түскен күннен бастап 3 жұмыс күні ішінде шығарады. Заңды тұлғаға баж — талап сомасының 1,5 %-ы. Тапсырыс беруші қарсылық білдірсе, сот бұйрықтың күшін жояды, сонда талап арызбен сотқа барасыз, онда баж 3 %, бірақ төлеген бажыңыз есептеледі.

Сату, сот бұйрығы немесе күту

Сонда сұрақ мынау: ақшаны бірден алып, тәуекелді басқаға беру 500 000 ₸-ге тұра ма? Жалақы мен салық күтпейтін болса, тұруы мүмкін. Тапсырыс беруші жақында төлейтініне сенімді болсаңыз, күткен арзан.

Қарызды сатудың қаупі: сатқан соң не үшін жауап бересіз

Сатушы қарыздың жарамды екеніне жауап береді: ол шын бар, заңды және құжатпен расталған болуы керек. Сондықтан жұмыс шын орындалмаған немесе акт даулы болса, оны сатпаңыз.

Тапсырыс беруші төлемесе, жалпы ереже бойынша сатушы жауап бермейді. Бұған екі жағдай жатпайды. Біріншісі — тапсырыс беруші үшін кепілдік берсеңіз. Екіншісі — сату шартында тапсырыс беруші төлемесе, сатып алушы ақшаны сізден қайтарып ала алады деп жазылса. Мұны регресс дейді. Тапсырыс берушінің де құқығы сақталады: сізге қандай қарсылығы болса, жаңа кредиторға да соны айта алады.

Салық пен талап қою мерзімі

Қарызды арзанға сатсаңыз, дисконтты салықтан сол күні шегере алмайсыз. Салық кодексі бойынша оны тек күмәнді талап ретінде шегересіз: төлем мерзімі біткен күннің ертесінен бастап үш жыл өткенде. Шегерім — қарыз сомасы мен сату бағасының айырмасы.

Талап қою мерзімі — үш жыл. Кредитор ауысқанда ол жаңадан басталмайды. Сондықтан ескі қарызды сатқанда мерзімнің қанша қалғаны маңызды.

Сатар алдында

1. Құжаттарды жинаңыз: шарт, қол қойылған акт, электрондық шот-фактура, бұрынғы төлемдер.
2. Қарыз қай күні туғанын және талап қою мерзімінен қанша қалғанын санаңыз.
3. Бірнеше сатып алушыдан баға сұраңыз, тапсырыс беруші төлемесе кім жауап беретінін шарттан қараңыз.
4. Жоғарыдағы кестедей қарызды сату ұсынысын сот бұйрығымен және күтумен салыстырыңыз.

Толығырақ: дебиторлық берешекті сату және мерзімі өткен дебиторлық берешек.