Талапты беріп қаржыландыру: факторинг заң бойынша қалай жұмыс істейді

Банк «факторинг» дейді, ал заңда оның аты өзге. Бұл нені білдіретінін, кім қатысатынын және шарт қалай жасалатынын айтамыз.

Талапты беріп қаржыландыру дегеніміз не

Азаматтық кодексте факторинг ақшалай талапты беріп қаржыландыру деп аталады. Бір жақ — қаржы агенті — екінші жаққа, клиентке, ақша береді не беруге міндеттенеді. Клиент өзінің үшінші жаққа, яғни борышқорға қойылатын ақшалай талабын агентке береді. Сіздің жағдайыңызда клиент — өнім беруші, агент — банк, борышқор — тапсырыс беруші.

Талапты банк алдындағы өз міндеттемеңізге кепіл орнына да беруге болады.

Қаржы агенті кім

Кодексте қаржы агенті кім болуы керек деген шектеу жоқ. Банктер факторингпен лицензия болса айналыса алады, микроқаржы ұйымдарына да рұқсат етілген. Банк факторингті әдетте факторинг желісі ретінде ашады: бұл — белгілі бір сомаға дейінгі лимит, соның ішінде банк әр қол қойылған акт үшін ақша аударады.

Факторинг шарты және талап

Шарт тек жазбаша жасалады, ал талап беру ережелері факторингке де қолданылады. Хабарламадан кейін борышқор жаңа кредиторға төлейді.

Бұрыннан бар талапты да, болашақта пайда болатын талапты да беруге болады. Болашақ талап ақша алу құқығының өзі туған кезде қаржы агентіне өтеді. Оны шартта нақты анықтап жазыңыз: ол қандай шарт бойынша және қандай тапсырыс берушіден пайда болатыны көрінуге тиіс.

Шарт рұқсат етпесе, агент алған талапты басқаға қайта бере алмайды.

Клиент неге жауап береді

Клиент талаптың жарамдылығына жауап береді: талап заңсыз болып шықса, агентке өтеуге тиіс. Ал тапсырыс беруші төлемесе, шартта өзгеше жазылмаған болса, клиент жауап бермейді.

Сондықтан факторинг «регрессі бар» және «регрессіз» болып бөлінеді. Регресс — банк төленбеген соманы сізден қайтарып алатыны, яғни тәуекел сізде қалатыны. Регрессіз болса, тәуекелді банк көтереді. Заң бұл сөзді атамайды, оны шарт белгілейді. Толығырақ регресс бөлімінде жазылған.

Факторинг кредиттен немен ерекшеленеді

Кредитте сіз қарыз аласыз да, оны өзіңіз қайтарасыз. Факторингте банк сізге қол қойылған акт үшін тапсырыс берушінің төлемін күтпей, соманың көп бөлігін бірден төлейді. Тапсырыс беруші төлегенде банкпен есеп жабылады, қалғаны сізге келеді. Бағасын салыстыру үшін факторинг пен кредит бөлімін қараңыз.

Өнім беруші үшін қалай көрінеді

Қарапайым жағдайда бұл былай: актіге қол қойылады, банк факторинг желісі бойынша соманың көп бөлігін төлемді күтпей сізге аударады. Тапсырыс беруші төлегенде, банкпен есеп жабылады, қалғаны сізге келеді.

Мысал

Акт 10 000 000 теңге болсын, ал банк соманың 90 %-ын береді. Банк 9 000 000 теңгені төлемді күтпей аударады, 1 000 000 теңге қалады. Тапсырыс беруші төлегенде, банкпен есеп жабылады, қалғаны сізге келеді. Банктің ақысы шартта жазылады.

Қайдан бастау керек

1. Актіңізді және тапсырыс беруші бұрынғы актілеріңізді қалай төлегенін қараңыз.
2. Қай банк сіздің тапсырыс берушіңізбен жұмыс істейтінін анықтаңыз.
3. Шарттың жазбаша нысанын, төлемегені үшін кім жауап беретінін алдын ала оқыңыз.

«Orken Business Finance» ЖШС кеңесшілері шарттың жобасын, талап беру және жауапкершілік тармақтарын сізбен бірге оқып, тапсырыс берушіңізбен жұмыс істейтін банкті таңдайды. Құжаттар мен өтінімді дайындап, желі ашылғанша қасыңызда болады.