Дебиторлық берешекті қаржыландыру: акт бойынша банк соманың көп бөлігін бірден аударады
Қысқаша. Дебиторлық берешекті қаржыландыру дегеніміз — тапсырыс берушілер сізге әлі төлемеген ақшаның есебінен банктен ақша алу. Мұның екі жолы бар: дебиторлық берешек кепілге қойылатын кредит және факторинг. Факторинг желісінде актіге қол қойылса, банк соманың көп бөлігін бірден аударады, тапсырыс беруші төлегенде банкпен есеп жабылады, қалғаны сізге келеді.
Сіз жұмысты тапсырдыңыз, актіге қол қойылды, ал ақша әлі жолда. Сізге төлеуге тиіс компания — дебитор, ал сіз оған кредиторсыз. Төлемді күтіп отырғанда бұл ақша жұмысқа кірмейді. Төменде оны күтпей алудың екі жолы, факторинг желісінің қалай жұмыс істейтіні және екі банктің бағасы есептелген.
Дебиторлық берешекті қаржыландыру: екі жол
| Кепілге қойылатын кредит | Факторинг | |
|---|---|---|
| Банк не істейді | қарыз береді, ал сіздің дебиторлық берешегіңізді кепіл ретінде алады | ақша алу құқығын алады да, оған ақша төлейді |
| Тапсырыс беруші төлемесе | қарызды бәрібір өзіңіз қайтарасыз | шартта басқаша жазылмаса, сіз жауап бермейсіз |
| Банк неге қарайды | бүкіл бизнесіңізге | нақты қол қойылған актіге |
Азаматтық кодекс екеуін де рұқсат етеді. Талапты міндеттемені қамтамасыз ету үшін де беруге болады: сонда тапсырыс берушіден түскен ақша қарызды жаппаса, қалғанын өзіңіз төлейсіз. Ал факторингте, заң бойынша, шартта басқаша жазылмаса, тапсырыс берушінің төлемегеніне сіз жауап бермейсіз.
Факторинг желісі қалай жұмыс істейді
Банк сізге лимит ашады, оны факторинг желісі дейді. Әр актіге қол қойылса, банк осы лимит ішінде акт сомасының көп бөлігін бірден аударады. Тапсырыс беруші төлегенде банкпен есеп жабылады, қалғаны сізге келеді, ал лимит келесі актіге қайта босайды. Желі ішіндегі әр жеке аударым транш деп аталады.
- Актіге қол қойылды
- Банк 90 %-ын бірден аударады
- Тапсырыс беруші төлейді
- Банкпен есеп жабылады, қалғаны өнім берушіге
- Лимит қайта бос
Тапсырыс беруші қашан төлейді
Сізге ақша қанша уақытқа керек екенін тапсырыс берушінің төлем мерзімі көрсетеді.
- Мемлекеттік сатып алуда: Заң бойынша тапсырыс беруші сіз міндеттемені орындаған күннен бастап 30 күнтізбелік күн ішінде толық төлеуге тиіс. Үлгілік жеткізу шартында бұл 30 күн актіге қол қойылған күннен саналады.
- Ұлттық компаниялар мен олардың еншілес ұйымдарында: заң бойынша олар 30 жұмыс күні ішінде, яғни шамамен алты аптада төлеуге тиіс. Ал Қордың үлгілік шарттарында мерзім қысқарақ: актіге қол қойылған күннен бастап 30 күнтізбелік күн (шамамен төрт апта). Сізге шартыңызда жазылған мерзім қолданылады.
Ақша осы мерзім бойы жолда болады. Дебиторлық берешекті қаржыландыру дәл осы аралыққа керек: төлемді күтпей, жалақыны, салықты, жеткізушілерді уақытында төлейсіз.
Дебиторлық берешекті қаржыландыру қаншаға түседі: 10 000 000 ₸ акт
| BCC (ЦентрКредит банкі) | Bereke Bank | |
|---|---|---|
| Бірден аударады | 90 %-ына дейін: 9 000 000 ₸ | 85 %-ына дейін: 8 500 000 ₸ |
| Ставка | жылына 8,5 %-дан | айына 2,17 %-дан, ҚҚС-пен (жылына шамамен 26 %) |
| 30 күнге баға | шамамен 62 900 ₸ | 184 450 ₸ |
| Әр транш комиссиясы | транш сомасының 0–6 %-ы: 0-ден 540 000 ₸-ге дейін | банктен сұраңыз |
| Желіні ашу комиссиясы | желі сомасының 0,25–1 %-ы | лимиттің 0,5 %-ы |
| Мерзімі | желі 36 айға дейін, транш 180 күнге дейін | лимит 12 айға дейін, транш 180 күнге дейін |
Есеп жолы: BCC-де 9 000 000 × 8,5 % × 30 / 365, Bereke-де 8 500 000 × 2,17 %. Ставканы ғана алсақ, бір айда Bereke шамамен үш есе қымбат, бірақ ол аз сома береді. BCC-де бұған әр транштың комиссиясы қосылады: банк оны транш сомасының 0–6 %-ы деп жазады. 9 000 000 ₸ траншта комиссия шамамен 1,35 %-дан асса, яғни 121 550 ₸-ден көп болса, BCC Bereke-ден қымбатқа түседі (184 450 − 62 900 = 121 550 ₸). 2026 жылдан бастап BCC сыйақыға ҚҚС та есептейді. Сондықтан банктен транш комиссиясын нақты сұрап, барлық ақыны қосып салыстырыңыз.
Актіңіз бойынша қанша ақша келеді
Мысал. Үлес пен құны банк пен тапсырыс берушіге байланысты.
Тапсырыс беруші төлемесе
Факторинг шартында кейде регресс жазылады. Регресс — тапсырыс беруші төлемесе, банктің ақшаны сізден қайтарып алу құқығы. Мысалы, Bereke Bank «кейбір жағдайда төлеу міндеті жеткізушіде қалады» дейді. Регрессіз шартта бұл тәуекелді банк көтереді. Қол қоярдан бұрын шарттың осы бөлімін оқыңыз. Толығырақ регресс бетінде.
Банк нені қарайды
Банк сіздің бұрынғы актілеріңізді тапсырыс беруші қалай төлегеніне қарайды. Тапсырыс беруші бұрын бірде-бір актіңізді төлемеген болса, желі ашылмауы мүмкін.
Кепіл және желі мерзімі
Банк желіні үш жылға дейінгі мерзімге ашады. Кейбір банктер кепіл сұрамайды, мысалы BCC (ЦентрКредит банкі): ол желіні 36 айға дейін ашады, ал Bereke Bank-те лимит 12 айға дейін. Bereke Bank-тің мемлекеттік шарттарға арналған «GOV» өнімінде мәміле 45 млн теңгеге дейін, кепілсіз.
«Orken Business Finance» ЖШС кеңесшілері актілеріңізді қарап, тапсырыс берушіңізбен жұмыс істейтін банкті таңдайды. Құжаттар мен өтінімді дайындап, желі ашылғанша қасыңызда болады. Шешімді банк шығарады.
Қалай бастау керек
- Төленбеген актілердің тізімін жасаңыз: сомасы, тапсырыс беруші, төлем мерзімі.
- Әр тапсырыс беруші бұрынғы актілеріңізді қай күні төлегенін жазыңыз.
- Ақша қанша күнге керек екенін санап, банктердің бағасын жоғарыдағы кестедей бір мерзімге келтіріп салыстырыңыз.
- Шарттың регресс туралы бөлімін қол қоймас бұрын оқыңыз.
Мемлекеттік тапсырыс берушілердің берешегі өсіп жатыр ма?Дебиторлық берешегіңізді тексеремізҚол қойылған актілерді ақшаға айналдырыңыз
Актілерді қарап, банк олардың қайсысын факторингке ала алатынын айтамыз.Қай тапсырыс берушілер мен актілер бойынша банкте желі ашуға болатынын талдаймыз.Тапсырыс берушілеріңізбен жұмыс істейтін банкті таңдап, өтінім дайындаймыз. Жұмыс уақытында хабарласамыз. Желі туралы шешімді банк қабылдайды.
Жиі қойылатын сұрақтар
Дебиторлық берешекті қаржыландыру деген не?
Тапсырыс берушілер сізге әлі төлемеген ақшаның есебінен банктен ақша алу. Оның екі жолы бар: дебиторлық берешек кепілге қойылатын кредит және факторинг.
Банк актінің қанша бөлігін береді?
Банкке қарай әртүрлі: BCC (ЦентрКредит банкі) акт сомасының 90 %-ына дейін, Bereke Bank 85 %-ына дейін береді.
Қайсысы арзан: BCC ме, Bereke ме?
10 млн теңгелік акт бойынша 30 күнге BCC-де ставка жылына 8,5 % болса, шамамен 62 900 ₸. Bereke-де айына 2,17 % болса, 184 450 ₸, бұл жылына шамамен 26 %. Бірақ BCC-де бұған транш сомасының 0–6 %-ы көлемінде комиссия қосылуы мүмкін: ол шамамен 1,35 %-дан асса, BCC қымбатқа түседі.
Тапсырыс беруші төлемесе, кім жауап береді?
Факторингте Азаматтық кодекс бойынша, шартта басқаша жазылмаса, сіз жауап бермейсіз. Шартта регресс жазылса, банк ақшаны сізден қайтарып ала алады. Кепілге қойылатын кредитте қарыз бәрібір сізде.
Желі қанша мерзімге ашылады?
Банкке қарай, үш жылға дейін. Кейбір банктер кепіл сұрамайды, мысалы BCC: ол желіні 36 айға дейін ашады.
Тақырып бойынша тағы
Дереккөздер және тексерілген күні
- Азаматтық кодекс (ерекше бөлім), 37-тарау, 729–736-баптар, тексерілді 2026-11-14
- BCC (ЦентрКредит банкі) - Факторинг, тексерілді 2026-11-15
- Bereke Bank - Бизнеске арналған факторинг, тексерілді 2026-11-15
- «Квазимемлекеттік сектордың жекелеген субъектілерінің сатып алуы туралы» ҚР Заңы, 12-бап, тексерілді 2026-11-14