Факторинг пен форфейтинг: банк нені сатып алады және кім жауап береді

Банк қызметтерінің тізімінде екі ұқсас сөз бар: факторинг пен форфейтинг. Екеуі де «сатып алу» арқылы ақша береді, бірақ сатып алатыны әртүрлі. Төменде айырмасы мен өнім берушіге қайсысы керек екені жазылған.

Факторинг дегеніміз не

Банк сізге қол қойылған акт үшін тапсырыс берушінің төлемін күтпей, соманың көп бөлігін бірден төлейді. Тапсырыс беруші төлегенде, банкпен есеп жабылады, қалғаны сізге келеді. Азаматтық кодексте оны ақшалай талапты беріп қаржыландыру деп атайды.

Форфейтинг дегеніміз не

Заң бойынша форфейтинг — сатып алушының тауар немесе қызмет үшін борыштық міндеттемесін вексельді сатып алу арқылы төлеу, сатушыға қайта жүгінбей. Бұл банктің лицензияланатын жеке операциясы: ол факторингтен бөлек аталады.

Факторинг пен форфейтингтің айырмасы

Факторинг пен форфейтинг: лицензия және несиелік бюро

Бұл екі қызметті де банк лицензиямен жүргізеді, сондықтан қызметті лицензиясы бар банктен алыңыз. Банктер екі түрлі шарт туралы да мәліметті несиелік бюроға береді.

Заң факторингті қалай атайды

Банктер туралы заң факторингтік операцияларды талапты төлем жасамау тәуекелін қабылдай отырып сатып алу деп сипаттайды. 2026 жылғы жаңа заң факторингті кеңірек жазады: тәуекелді қабылдап та, қабылдамай да. Практикада регресс шартпен белгіленеді, сондықтан регресс бетінде жеке түсіндірілген.

Өнім берушіге қайсысы жарайды

Мемлекеттік сатып алу не ұлттық компаниямен жұмыс істеп, акт қол қойған өнім беруші үшін жол — факторинг. Акт электрондық қолтаңбамен қол қойылады, ал банк оны негізге алады. Банк сіздің бұрынғы актілеріңізді тапсырыс беруші қалай төлегеніне қарайды. Тапсырыс беруші бұрын бірде-бір актіңізді төлемеген болса, желі ашылмауы мүмкін. Шартта өзгеше жазылмаса, клиент талаптың жарамдылығына, яғни актінің шынайы болуына жауап береді.

Мысалы, BCC факторингте соманың 90 %-ына дейін береді: 10 000 000 теңгелік акт бойынша 9 000 000 теңге.

Кім қандай тәуекелді көтереді

Форфейтингте тәуекел толық банкте: сатып алушы вексельді төлемесе, банк сатушыдан ақша сұрамайды. Факторингте бұл шартқа байланысты. Регресссіз түрде тапсырыс беруші төлемесе, шығынды банк көтереді. Регрессі бар түрде ақшаны өнім беруші қайтарады. Екі жағдайда да өнім беруші талаптың жарамдылығына жауап береді: акт шынайы және дұрыс қол қойылған болуға тиіс.

Факторинг пен форфейтинг арасында таңдау

Қайсысы керегін екі сұрақ шешеді: сатып алушы сізге вексель берді ме және қолыңызда қол қойылған акт бар ма. Вексель болса, форфейтингті сұрауға болады. Акт болса, факторинг. Акт бойынша жұмыс істейтін өнім берушіде әдетте вексель болмайды, сондықтан жол — факторинг желісі: банк белгілі бір сомаға дейін лимит ашады, соның ішінде әр қол қойылған акт үшін ақша аударады.

Қайдан бастау керек

1. Қолыңызда вексель бар ма, анықтаңыз: болмаса, жол — факторинг.
2. Актіңіздің электрондық қолтаңбамен қол қойылғанын тексеріңіз.
3. Банктен регресс бар-жоғын жазбаша сұраңыз.

«Orken Business Finance» ЖШС кеңесшілері актілеріңізді қарап, тапсырыс берушіңізбен жұмыс істейтін банкті таңдайды. Құжаттар мен өтінімді дайындап, желі ашылғанша қасыңызда болады.