Қысқаша. Факторинг дегеніміз не? Банк сізге қол қойылған акт үшін тапсырыс берушінің төлемін күтпей, соманың көп бөлігін бірден төлейді. Тапсырыс беруші төлегенде банкпен есеп жабылады, қалғаны сізге келеді. «Orken Business Finance» кеңесшілері банкте осындай желі ашуға көмектеседі.
Жұмысты орындап, актіге қол қойғыздыңыз, ал ақша бір-екі айдан кейін келуі мүмкін. Сол аралықта жалақы мен салықты төлеу керек. Факторинг осы аралықты жабады.
Факторинг дегеніміз не
Факторинг — қол қойылған акт бойынша ақшаны тапсырыс берушіні күтпей алу тәсілі. Азаматтық кодекс оны ақшалай талапты беріп қаржыландыру деп атайды. Банк соманың көп бөлігін бірден төлейді. Тапсырыс беруші төлегенде банкпен есеп жабылады, банк бірден берген ақша мен комиссияны шегергенде қалған сома сізге келеді. Бұл қызметті банктер лицензиямен ұсынады.
Факторинг қалай жұмыс істейді
Банк сізге әр актіге бөлек емес, бір рет желі ашады. Желі — банк белгілеген лимит: оның ішінде әр жаңа актіге қол қойылғанда банк ақшаның көп бөлігін бірден аударады. Банк желіні үш жылға дейін ашады. Кейбір банктер, мысалы BCC (ЦентрКредит банкі), кепіл сұрамайды.
Сандармен көрейік. 10 000 000 теңгелік актіге қол қойылды. BCC акт сомасының 90 %-ына дейін, яғни 9 000 000 теңгеге дейін бірден аударады. Тапсырыс беруші төлегенде банкпен есеп жабылады, ал қалған сомадан банк комиссиясы шегеріледі.
- Актіге қол қойылды
- Банк желі бойынша соманың көп бөлігін бірден аударады
- Тапсырыс беруші төлейді
- Банкпен есеп жабылады, қалғаны өнім берушіге келеді
Факторингтің несиеден айырмасы
Несие бергенде банк ең алдымен сіздің компанияңызды қарайды: кірісін, мүлкін, кепілін. Факторингте банк қол қойылған актіге сүйенеді. Сондықтан ол сіздің бұрынғы актілеріңізді тапсырыс беруші қалай төлегеніне қарайды. Тапсырыс беруші бұрын бірде-бір актіңізді төлемеген болса, желі ашылмауы мүмкін. Толық салыстыру факторинг пен несие бетінде.
Тапсырыс беруші төлемесе
Факторинг түрлері осы сұраққа қарай бөлінеді. Регресс — тапсырыс беруші төлемесе, банктің ақшаны сізден қайтарып алу құқығы. Регресті факторингте ақшаны банкке өзіңіз қайтарасыз, регресі жоқ факторингте қайтармайсыз. Заң бойынша шартта басқаша жазылмаса, тапсырыс беруші төлемегені үшін сіз жауап бермейсіз. Бірақ бұл шартта жазылады, сондықтан оны қол қоймай тұрып оқыңыз. Толығырақ регресс бетінде.
Тағы бір түрі — реверсивті факторинг. Оны сатып алушының өзі бастайды, ол туралы жеке бетте.
Факторинг қанша тұрады
Банк сыйақы мен комиссия алады, әр банктің шарты өзінікі:
| Банк | Сыйақы | Комиссия | Акт сомасының қанша бөлігі |
|---|---|---|---|
| BCC (ЦентрКредит банкі) | жылына 8,5 %-дан, ҚҚС бөлек қосылады | желіні ашуға 0,25–1 %, әр траншқа 0–6 % | 90 %-ға дейін |
| Bereke Bank | айына 2,17 %-дан, ҚҚС-пен; жылға шаққанда шамамен 26 % | лимиттің 0,5 %-ы | 85 %-ға дейін |
Транш — желі ішіндегі әр жеке аударым. 2026 жылдан бастап факторингке қосылған құн салығы (ҚҚС, 16 %) салынады. Сондықтан ұсыныстарды қолыңызға түсетін сома бойынша салыстырыңыз. Есепті калькулятордан көре аласыз.
Мемлекеттік сатып алу және Самұрық-Қазына
Мемлекеттік сатып алуда заң бойынша тапсырыс беруші сіз шартты орындаған күннен бастап 30 күнтізбелік күн ішінде төлеуге тиіс. Самұрық-Қазына қорының компанияларында заң 30 жұмыс күніне дейін рұқсат етеді, ал Қордың үлгілік шарттарында актіге қол қойылған күннен бастап 30 күнтізбелік күн жазылады. Осы күту уақытын факторинг желісі жабады. Ұлттық компаниялардың өнім берушілеріне арналған бет: Самұрық-Қазына өнім берушілері.
Факторинг кімге керек
Факторинг акт бойынша жұмыс істейтін, ақшасын 30 күн және одан көп күтетін өнім берушіге керек. Мысалы, ЖШС мемлекеттік тапсырыс берушіге ай сайын тауар жеткізеді, ал ақшасының бір бөлігі жалақыға, салыққа және келесі партияға кетеді. Актіге қол қойылған күні ақша түссе, келесі партияның ақысын тапсырыс берушіні күтпей төлейсіз.
Факторинг көмектеспейтін жағдай да бар. Актіге әлі қол қойылмаса, банк қаржыландырмайды. Тапсырыс беруші бұрын актілеріңізді төлемей жүрсе, желі ашылмауы мүмкін.
Біз не істейміз
«Orken Business Finance» ЖШС кеңесшілері актілеріңізді қарап, тапсырыс берушіңізбен жұмыс істейтін банкті таңдайды. Құжаттар мен өтінімді дайындап, желі ашылғанша қасыңызда болады.
Келесі қадам — өз актілеріңізге желі ашуға бола ма, соны тексерту. Кеңесшілер факторинг дегеніміз не екенін сіздің актілеріңіздің мысалымен түсіндіріп береді.