Тапсырыс беруші төлемейді: актіге қол қойылса да ақша келмесе не істеу керек

Жұмыс аяқталды, актіге қол қойылды, бірақ шотқа ақша түспей жатыр: тапсырыс беруші төлемейді. Мемлекеттік сатып алуда да, ұлттық компаниялармен жұмыста да мұндай жағдай жиі кездеседі.

Алдымен құжаттарды тексеріңіз

Төлемнің кешігуі көбіне құжаттан басталады. Үш нәрсені қараңыз:

• актіге екі жақ та электрондық цифрлық қолтаңба қойды ма;
• шартта төлем неше күнде жасалады және ол қай күннен саналады;
• электрондық шот-фактура, яғни тауар мен жұмыстың салық жүйесіндегі электрондық шоты жазылды ма.

Мемлекеттік сатып алудың үлгілік жеткізу шартында төлемге дейін шарттың өзі, жүкқұжат, қабылдау-беру актісі, елішілік құндылық туралы есеп және электрондық шот-фактура керек. Біреуі жетпесе, тапсырыс беруші төлемді соған сілтеп тоқтатады.

Актіге әлі қол қойылмаса

Актіге қол қойылмаса, төлем мерзімі басталмайды. Мемлекеттік сатып алуда акт туралы хабарлама веб-порталға түскен соң тапсырыс берушіде үш жұмыс күні бар. Осы уақытта ол актіге қол қояды немесе себебін жазып, бас тартады. Тауарды не жұмысты қосымша тексеру керек болса, мерзім он жұмыс күніне дейін ұзарады. Бұл туралы тапсырыс беруші сізге алғашқы үш күнде порталдан хабарлайды. Әрі қарай не істеу керегі тапсырыс беруші актіге қол қоймаса бетінде жазылған.

Төлем мерзімі қашан бітеді

Мемлекеттік сатып алуда заң бойынша тапсырыс беруші сіз міндеттемені орындаған күннен бастап 30 күнтізбелік күн ішінде толық төлеуге тиіс. Үлгілік жеткізу шартында осы 30 күн актіге қол қойылған күннен саналады. Мысалы, актіге 3 наурызда қол қойылса, төлемнің соңғы күні — 2 сәуір.

Самұрық-Қазына қорының компанияларында заң басқаша: тапсырыс беруші міндеттеме орындалған күннен бастап 30 жұмыс күні (шамамен алты апта) ішінде төлеуге тиіс. Ал Қордың үлгілік шарттарында мерзім қысқарақ: актіге қол қойылған күннен бастап 30 күнтізбелік күн (шамамен төрт апта). Қай жағдайда да төлем күнін өз шартыңыз бойынша санаңыз.

Төлем неге тоқтағанын анықтаңыз

Төлемеудің себебі көбіне мыналардың бірі:

Бюджетте ақша жетпесе, тапсырыс беруші тұрақсыздық айыбын төлемеуі мүмкін: үлгілік шартта осындай жағдайда айып есептелмейді деп жазылған. Сондықтан төлемнің неге тоқтағанын одан жазбаша сұраңыз.

Талап хат жіберіңіз

Мерзім өтсе, жазбаша талап хат жіберіңіз. Тапсырыс берушіге талап хат жазғанда, шарттың нөмірін, акт күнін, соманы және қай күнге дейін төлеу керегін жазыңыз. Жауап беру мерзімі шартта жазылса, хатта сол мерзімді көрсетіңіз. Шартта талап хат міндетті деп жазылса, оны жібермей сотқа бармаңыз: сот талап арызды қайтарады. Хаттың үлгісі талап хат бетінде.

Тұрақсыздық айыбын есептеңіз

Үлгілік жеткізу шарты бойынша тапсырыс беруші кешіктірген әр күнге төленбеген соманың 0,1 %-ын төлейді. Айыптың жалпы сомасы шарт сомасының 10 %-ынан аспайды. Мысалы, 5 000 000 теңгелік акт бойынша бір күн кешігу 5 000 теңге болады. Толық есеп тұрақсыздық айыбы бетінде.

Сотқа жүгіну

Хат нәтиже бермесе, сотқа талап арыз беріңіз. Талап қоюдың жалпы мерзімі — үш жыл, ол шарттағы төлем күні өткен соң басталады. Заңды тұлға мүліктік талап арыз бергенде талап сомасының 3 %-ын мемлекеттік баж ретінде төлейді.

Мемлекеттік сатып алу немесе квазимемлекеттік сектордағы сатып алу шарты бойынша сот бұйрығын сұрауға болады. Судья өтінішті тараптарды шақырмай, үш жұмыс күні ішінде қарайды, ал бұйрықтың күші орындау құжатындай. Бұл жолғы баж — талап сомасының 1,5 %-ы. Дегенмен шешім шыққан соң да ақшаны өндіріп алуға уақыт кетеді.

Ақшаны сотты күтпей алу

Тапсырыс беруші төлемейді, ал жалақы мен салықты қазір төлеу керек болса, банктің факторинг желісін қарастырыңыз. Ол былай жұмыс істейді: актіге қол қойылса, банк соманың көп бөлігін бірден аударады. Тапсырыс беруші төлегенде банкпен есеп жабылады, қалғаны сізге келеді.

Банк желіні үш жылға дейін ашады. Кейбір банктер, мысалы BCC (ЦентрКредит банкі), кепіл сұрамайды. Банк бұл үшін сыйақы мен комиссия алады, BCC-де мөлшерлеме жылына 8,5 %-дан басталады.

Банк сіздің бұрынғы актілеріңізді тапсырыс беруші қалай төлегеніне қарайды. Тапсырыс беруші бұрын бірде-бір актіңізді төлемеген болса, желі ашылмауы мүмкін.

Нені істемеу керек

Төлем бір рет кешіксе, келесі жұмысты ауызша келісіп жалғастырмаңыз: әр уағдаластықты жазбаша бекітіңіз. Талап қою мерзімі қай күні басталғанын күнтізбеге белгілеп қойыңыз.

Тапсырыс беруші төлемейді: қайдан бастау керек

1. Актіні, шарттың төлем туралы бабын және шот-фактураны бір жерге жинаңыз.
2. Жазбаша талап хат жіберіңіз.
3. Ақша қазір керек болса, актілеріңізге факторинг желісін ашуға бола ма, соны тексертіңіз.

«Orken Business Finance» ЖШС кеңесшілері актілеріңізді қарап, тапсырыс берушіңізбен жұмыс істейтін банкті таңдайды. Құжаттар мен өтінімді дайындап, желі ашылғанша қасыңызда болады.