Дебиторлық берешекті өндіріп алу: тәсілдерді салыстыру

Дебиторлық берешекті өндіріп алу — тапсырыс берушіден ақшаны мәжбүрлеп алу. Көп жағдайда оған дейін келісіммен шешуге болады. Төменде тәсілдерді, мерзімді және мемлекеттік бажды санмен көрсетеміз.

Тәсілдерді салыстыру

Әр тәсілдің өз мерзімі, құны және қолдану аясы бар. Дебиторлық берешекті өндіріп алу жолын таңдағанда алдымен шарттың түрін қараңыз: ол мемлекеттік сатып алу шарты ма, жоқ па, соған қарай нотариус тәсілі жабылады немесе ашылады. Одан кейін претензия мен медиация сияқты жеңіл жолдан бастаңыз, ал ақша бүгін керек болса, факторингті қатар қараңыз.

Претензия

Претензия тәртібі барлық дауда міндетті емес: ол заңда немесе шартта көзделсе ғана міндетті. Міндетті тәртіп сақталмаса, судья талап арызды қайтарады. Претензияға жауап беру мерзімі жалпы заңда жоқ, сондықтан оны шарттан алыңыз. Мемлекеттік сатып алуда үлгілік шарттан іздеңіз. Мерзімін бұзса, сот шығындарын бұзушыға жүктейді.

Медиация

Медиация — дауды медиатордың көмегімен реттейтін ерікті тәртіп. Азаматтық дауда ол медиация туралы шарт жасалған күннен бастап 30 күнтізбелік күнде аяқталады, тараптар келіссе, барлығы 60 күнге дейін ұзарады. Медиация ұсынысына 10 күнтізбелік күн ішінде жауап болмаса, ол қабылданбады деп саналады. Медиация келісімін сот бұйрығына айналдыруға болады.

Нотариус арқылы

Нотариус заңды тұлғадан да берешекті электрондық атқарушылық жазбамен өндіріп алады. Шарт жазбаша болуы керек, орындау мерзімі келуі керек, ал борышқор орындалмағанын жазбаша мойындауы керек: мысалы, претензияға берген жауабында. Талап пайда болғаннан үш жылдан аспауы керек, жазбаны борышқор тіркелген жердегі нотариус жасайды. Мемлекеттік сатып алу шарттары бұл тәсілден шығарылған, оларға сот бұйрығы қолданылады.

Сот бұйрығы және талап арыз

Дебиторлық берешекті өндіріп алудың ең жылдам сот жолы — сот бұйрығы. Ол даусыз ақша талаптары бойынша электрондық акт, оны тараптарды шақырмай шығарады. Мемлекеттік сатып алу бойынша міндеттемені орындау талабы да осы тәсілмен қаралады. Талап арызды заңды тұлғалар мен ЖК арасындағы даулар үшін мамандандырылған ауданаралық экономикалық сот қарайды. Бірінші сатыда іс дайындық аяқталған күннен бастап екі айға дейін қаралады.

Мемлекеттік баж: есеп

Заңды тұлғаның мүліктік талап арызына баж — талап сомасының 3 %-ы, бірақ 20 000 АЕК-тен аспайды. 2026 жылы АЕК 4 325 ₸, яғни шек — 86 500 000 ₸. Сот бұйрығына өтінішке ставка — 50 %, яғни 1,5 %.

Мысалы, 10 000 000 ₸ талап бойынша талап арызға 300 000 ₸, сот бұйрығына 150 000 ₸ баж төлейсіз. Бұйрық күшін жойса, баж қайтарылмайды, бірақ талап арызға есепке алынады.

Талап қою мерзімі

Жалпы мерзім — үш жыл, оны келісіммен өзгертуге болмайды. Мерзімді міндеттеме бойынша ол орындау мерзімі аяқталған күннен басталады. Сот мерзімді тек тараптың өтініші бойынша және шешімге дейін қолданады. Негізгі борыш бойынша мерзім өтсе, тұрақсыздық айыбы бойынша да өтеді. Сондықтан берешекті кейінге қалдырмаңыз.

Бастамас бұрын тексеру

Дебиторлық берешекті өндіріп алуды бастамас бұрын мына тізімді қараңыз: шарттың нысаны, акт пен шот-фактураның болуы, талап қою мерзімінің аяқталмағаны, мемлекеттік сатып алу шарты ма, жоқ па екені және претензия тәртібінің шартта көзделгені. Шартта көзделген претензия тәртібі сақталмаса, судья талап арызды қайтарады, ал уақыт кетеді.

Сотсыз ақша алу

Дебиторлық берешекті өндіріп алу ұзақ, ал ақша бүгін керек. Сотсыз жол: актіге қол қойылса, банк факторинг желісі бойынша соманың көп бөлігін бірден аударады. Тапсырыс беруші төлегенде банкпен есеп жабылады, қалғаны сізге келеді. Банк желіні үш жылға дейін ашады. Кейбір банктер, мысалы BCC (ЦентрКредит банкі), кепіл сұрамайды.

Банк сіздің бұрынғы актілеріңізді тапсырыс беруші қалай төлегеніне қарайды. Тапсырыс беруші бұрын бірде-бір актіңізді төлемеген болса, желі ашылмауы мүмкін. «Orken Business Finance» ЖШС кеңесшілері актілеріңізді қарап, тапсырыс берушіңізбен жұмыс істейтін банкті таңдайды. Құжаттар мен өтінімді дайындап, желі ашылғанша қасыңызда болады. Шешімді банк қабылдайды.