Төлемді кейінге қалдырып сату: шартқа не жазу керек және тәуекелді қалай азайтуға болады

Сатып алушы тауарды алып кетті, ал ақшасы бір айдан кейін. Төлемді кейінге қалдырып сату — кәсіпкерлікте жиі кездесетін жағдай, бірақ шарттағы бір қате жол ақшаны қайтаруды қиындатады. Шартқа не жазу, тәуекелді қалай азайту және кассалық алшақтықты қалай жабу керегін айтамыз. Кассалық алшақтық — ақша түсетін мерзім мен төлейтін мерзімнің сәйкес келмеуі.

Шартқа не жазу керек

Басталатын күнді нақты жазыңыз. Мемлекеттік сатып алу заңы мерзімді міндеттеме орындалған күннен санайды, ал үлгілік шарт — актіге қол қойылған күннен. Шартыңызда қайсысы екенін бір сөзбен жазып қойыңыз.

Тұрақсыздық айыбы

Тұрақсыздық айыбын тек жазбаша келісуге болады: айып туралы келісім жазбаша жасалмаса, жарамсыз. Мөлшерін тіркелген сомамен немесе пайызбен көрсетіңіз. Шартта мөлшер жазылса, Азаматтық кодекстің 353-бабындағы базалық мөлшерлеме ережесі қолданылмайды.

Мемлекеттік сатып алудың үлгілік шартында тапсырыс беруші кешіктірген әр күн үшін 0,1 % төлейді, шегі — шарт сомасының 10 %-ы. Мөлшерді жазбасаңыз, ақша кешіккенде Ұлттық Банктің базалық мөлшерлемесі қолданылады: 2026 жылғы 23 қазаннан бастап ол жылдық 15,75 %. Шартта есептеу тәртібі жазылмаса, шамамен есептеу үшін жылдық ставканы 365-ке бөліп, кешіккен күн санына көбейтіңіз.

Төлемді кейінге қалдырып сату: тәуекелді қалай азайтуға болады

Тәуекел — сатып алушының кешігуі не төлемеуі. Оны мына қадамдар азайтады.

1. Сатып алушының бұрынғы төлемдерін қараңыз: ол басқаларға уақытында төлей ме.
2. Алдын ала төлем, яғни аванс сұраңыз. Мемлекеттік сатып алуда аванс әдетте шарт сомасының 30 %-ынан аспайды, азық-түлік пен дәрі-дәрмекте — 50 %-ынан.
3. Тауарды бөлшектеп жеткізіңіз: келесі бөлікті алдыңғысы төленген соң беріңіз.
4. Кешіктіру сомасына шек қойыңыз: сатып алушының қарызы бұл шектен асса, жеткізуді тоқтатасыз.
5. Жеткізген күні актіге қол қойғызыңыз: мемлекеттік сатып алуда сатып алушы хабарлама алғаннан кейін үш жұмыс күні ішінде актіге қол қоюға не дәлелді бас тартуға тиіс.
6. Тұрақсыздық айыбын жазбаша келісіп, шегін көрсетіңіз.
7. Талап хат тәртібін шартқа жазыңыз және талап қою мерзімін ұмытпаңыз: ол — үш жыл.
8. Ақша тез керек болса, банктен факторинг желісін ашыңыз: қалай, төменде.

Талап хат

Талап хат жазу — заң немесе шарт талап етсе ғана міндетті. Талап етілсе де жазылмаса, судья талап арызды қайтарады. Хаттың мазмұны мен үлгісі талап хат бөлімінде бар.

Сатып алушы кешіксе

Төлем мерзімі өтсе, алдымен хат жіберіңіз. Айыпты өндіргенде сот оны борышқор өтінгенде ғана азайта алады, ал залал айып жаппаған бөлігінде өтеледі.

Кассалық алшақтықты жабу

Төлемді кейінге қалдырып сату ақшаңызды бірнеше апта тауарда ұстап тұрады. Актіге қол қойылған болса, банк факторинг желісі бойынша ақшаның көп бөлігін төлемді күтпей береді. Мысалы, ЦентрКредит банкінде (BCC) желі 36 айға дейін ашылады, соманың 90 %-ына дейін беріледі. 10 000 000 теңгелік актіге 9 000 000 теңге беріледі, 1 000 000 теңге сатып алушы төлегеннен кейін келеді. Сатып алушы сіздің бұрынғы актілеріңіз бойынша бір рет те төлемесе, банк желі ашпауы мүмкін.

Қайдан бастау керек

1. Шартта төлем мерзімі мен оның басталатын күнін жазыңыз.
2. Тұрақсыздық айыбын жазбаша келісіңіз және шекті қойыңыз.
3. Талап хат туралы тармақты қосыңыз.

«Orken Business Finance» ЖШС кеңесшілері актілеріңізді қарап, тапсырыс берушіңізбен жұмыс істейтін банкті таңдайды. Құжаттар мен өтінімді дайындап, желі ашылғанша қасыңызда болады.