Құрылыстағы факторинг: орындалған жұмыстар актісі бойынша ақшаны 30 күн күтпей алу

Мердігер жұмысты өз ақшасымен бастайды: материал алады, жұмысшыға жалақы береді, техника жалдайды. Ақша тек жұмыс қабылданып, актіге қол қойылған соң келеді. Әр ай сайын акт жасайтын ірі нысанда ақшаның бір айлық көлемі үнемі жолда жүреді, сондықтан құрылыс жұмысына ақша жетпей қалуы мүмкін. Төменде актіге қалай қол қойылатыны, одан қанша ақша түсетіні, бұл қаншаға түсетіні және шарт басталмай тұрып қандай шығын шығатыны жазылған.

Құрылыстағы факторинг дегеніміз не

Банк сізге лимит ашады, оны факторинг желісі дейді. Орындалған жұмыстар актісіне қол қойылса, банк осы лимит ішінде акт сомасының көп бөлігін бірден аударады. Тапсырыс беруші төлегенде банкпен есеп жабылады, қалған сома сізге келеді. Желіні бір рет ашасыз, келесі актілер де соның ішінде өтеді.

Актіге қалай қол қойылады

Құрылыста жұмыс актісін сәулет, қала құрылысы және құрылыс істері жөніндегі уәкілетті органның цифрлық жүйесінде жасайсыз.

1. Мердігер орындалған жұмыстар актісін жасап, электрондық цифрлық қолтаңбамен (ЭЦҚ) бекітіп, тапсырыс берушіге жібереді.
2. Тапсырыс беруші хабарлама келгеннен бастап 3 жұмыс күні ішінде қол қояды не себебін жазып бас тартады. Қосымша тексеру керек болса, бұл мерзім 10 жұмыс күніне дейін созылады.
3. Тапсырыс беруші кемшілік тапса, қол қоюдан бас тартып, себебін жазады. Кемшілік түзелгенше актіге қол қойылмайды, ал қол қойылмаған актіге банк ақша бермейді.
4. Актіге қол қойылған соң сіз электрондық шот-фактура жазасыз, содан кейін ғана тапсырыс беруші төлейді.

Ақша қашан және қанша келеді

Үлгілік құрылыс шарты бойынша тапсырыс беруші аралық төлемді актіге қол қойылған күннен бастап 30 күнтізбелік күн ішінде жасайды. Тапсырыс беруші мемлекеттік мекеме болса, төлемді қазынашылық өткізеді. Қазынашылық тапсырыс берушінің төлем шотын келесі жұмыс күнінен кешіктірмей орындайды немесе қайтарады.

Бірақ акт сомасы толық келмейді. Аванс алған болсаңыз, тапсырыс беруші әр төлемнен аванстың үлесін ұстап қалады. Сонымен қатар шарт сомасының 5 %-ы мөлшеріндегі кепілдік жарна ұсталады. Сондықтан актіден түсетін ақшаны осы ұсталымдардан кейін санаңыз.

Жұмыс актісінен қанша түседі

Мысал BCC шарты бойынша: банк акт сомасының 90 %-ына дейін береді. Басқа банкте бұл үлес басқаша болуы мүмкін.

Айына 30 000 000 ₸-лік акт жасайсыз делік. Желісіз 30 000 000 ₸ үнемі тапсырыс берушінің төлемін күтіп тұрады. Мердігерге факторинг желісі ашылса, күтетініңіз 3 000 000 ₸ қана. Шартта аванс пен кепілдік жарна ұсталса, қалдық бұдан да аз болады.

Құрылыстағы факторинг қаншаға түседі

BCC-де ставка жылына 8,5 %-дан басталады. Барлық шығынды қосқандағы жылдық тиімді сыйақы мөлшерлемесі 8,9 %-дан 35 %-ға дейін. 2026 жылдан бастап факторинг сыйақысына ҚҚС (қосылған құн салығы) есептеледі.

30 000 000 ₸ акт бойынша 27 000 000 ₸ алып, 30 күннен кейін есеп жабылды делік. Жылдық 8,9 % болса, бұл шамамен 197 500 ₸, жылдық 35 % болса, шамамен 776 700 ₸. Есептеу жолы: 27 000 000 × мөлшерлеме × 30 / 365. Бұл соманы материалды кешіктіріп алудың немесе жұмысты тоқтатудың шығынымен салыстырыңыз.

Шарт басталмай тұрып шығатын шығын

Ақша жұмысқа кірмей тұрып, мердігер қамтамасыз ету енгізеді. Оны алдын ала санаңыз.

1. Шарттың орындалуын қамтамасыз ету — шарт сомасының 3 %-ы, баға ұсыныстарын сұрату тәсілімен жасалған шартта 5 %-ы.
2. Аванс алсаңыз, оған қосып аванс сомасына тең қамтамасыз ету енгізесіз. Құрылыс-монтаж жұмысына тапсырыс беруші өз шешімімен жылдық жоспарда 30 % аванс (ҚҚС-сыз) көрсете алады.

Мысалы, шарт 200 000 000 ₸ болса, орындалуын қамтамасыз ету 6 000 000 ₸. Тапсырыс беруші 30 % аванс берсе, аванс 60 000 000 ₸, оны қамтамасыз ету тағы 60 000 000 ₸. Бюджет ақшасына салынатын нысанның шарты қазынашылық сүйемелдеуімен жасалса, авансқа қамтамасыз ету сұралмайды: мұндай шартта бюджет ақшасының қалай жұмсалатынын қазынашылық өзі бақылайды. Толығырақ аванс бетінде.

Самұрық-Қазына компанияларының құрылыс шарттары

Самұрық-Қазына тобының ұлттық компаниялары мен олардың еншілес компаниялары Қордың өз сатып алу порталында жұмыс істейді. Заң бойынша олар 30 жұмыс күні ішінде төлеуге тиіс. 30 жұмыс күні — шамамен алты апта, ал Қордың үлгілік шартында актіге қол қойылған күннен бастап 30 күнтізбелік күн — шамамен төрт апта. Сізге шартыңызда жазылған мерзім қолданылады. Банк мұндай актілер бойынша да факторинг желісін ашуы мүмкін. Толығырақ Самұрық-Қазына бетінде.

Мемлекеттік сатып алуда шарт әдетте бір қаржы жылына жасалады. Келесі жылдарға бюджетте ақша қаралса ғана ұзақ мерзімге жасалады. Көп жылдық нысанда әр жылдың актілерін бөлек жоспарлаңыз.

Банк нені қарайды

Банк сіздің бұрынғы актілеріңізді тапсырыс беруші қалай төлегеніне қарайды. Тапсырыс беруші бұрын бірде-бір актіңізді төлемеген болса, желі ашылмауы мүмкін.

Банк құрылыстағы факторинг желісін үш жылға дейінгі мерзімге ашады. Кейбір банктер кепіл сұрамайды, мысалы BCC: ол желіні 36 айға дейін ашады. Желі ішіндегі әр жеке аударым транш деп аталады, BCC-де бір транштың мерзімі 180 күнге дейін.

Қалай бастау керек

1. Соңғы қол қойылған актілерді және әр акт бойынша ақша келген күнді жинаңыз.
2. Шартыңыздан аванс пен кепілдік жарнаның ұсталатын-ұсталмайтынын қараңыз.
3. Қамтамасыз етуге қанша ақша керек екенін санаңыз.
4. Актілеріңізді «Orken Business Finance» ЖШС кеңесшілеріне жіберіңіз.

«Orken Business Finance» ЖШС кеңесшілері актілеріңізді қарап, тапсырыс берушіңізбен жұмыс істейтін банкті таңдайды. Құжаттар мен өтінімді дайындап, желі ашылғанша қасыңызда болады.